Gingivitis en White Spots tijdens Orthodontie

Waarom ze bijna altijd samen voorkomen en hoe moderne adjunctieve zorg kan helpen

Orthodontische behandelingen met vaste apparatuur brengen duidelijke functionele en esthetische voordelen, maar ze zetten ook extra druk op de mondgezondheid. Twee vaak voorkomende en nauw met elkaar verbonden problemen zijn gingivitis en white spot lesions. Hoewel ze er verschillend uitzien, ontstaan ze vanuit hetzelfde mechanisme: een toename van lokale biofilm rondom brackets en draden.

Op basis van recente Belgische en Europese onderzoeken wordt steeds duidelijker hoe deze twee complicaties samenhangen en welke strategieën het meest zinvol zijn voor preventie.

De gedeelde oorzaak: toegenomen biofilm en verminderde reinigbaarheid

Zodra orthodontische apparaten worden geplaatst, ontstaan meer niches waar plaque zich kan vastzetten. Dit leidt tot een microbiële verschuiving (dysbiose) die zowel:

• gingivale ontsteking

• glazuurbeschadiging door demineralisatie

kan veroorzaken.

Een bekende microbiologische studie bij orthodontische jongeren toonde aan dat white spot lesions en gingivitis dezelfde type orale bacteriën bevatten, met hogere concentraties cariogene en inflammatoire soorten dan gezonde plaatsen. Hierdoor zien we dat beide problemen vaak gelijktijdig en op dezelfde locaties ontstaan.¹

Belgische studie bevestigt: white spots en gingivitis blijven een uitdaging

In een omvangrijke Belgische studie van het UZ Gent werden verschillende preventieve middelen zoals CPP ACP en fluoridegel onderzocht bij meer dan tweehonderd orthodontische patiënten. De belangrijkste bevindingen waren:

• sommige middelen kunnen milde bescherming bieden tegen white spots,

• maar gingivitis wordt nauwelijks beïnvloed door deze producten,

• en de kwaliteit van dagelijkse mondhygiëne blijft de meest bepalende factor voor beide problemen.²

Met andere woorden: terwijl remineraliserende producten enig esthetisch voordeel kunnen bieden, blijft de echte uitdaging het onder controle houden van biofilm en ontsteking.

Europese RCT: fluoridevernis alleen is onvoldoende

Een Duitse gerandomiseerde klinische studie onderzocht verschillende fluoridevernis-applicaties bij het begin van de orthodontische behandeling. De conclusie was ondubbelzinnig:

• een eenmalige fluoridevernis biedt geen extra bescherming tegen gingivitis of white spots bovenop normale mondhygiëne,

• en fluoride werkt alleen wanneer biofilm al goed beheerst wordt.³

Dit bevestigt dat orthodontische preventie meer nodig heeft dan alleen remineralisatie.

White spots zijn meer dan een esthetisch probleem

White spot lesions zijn vroege glazuurdefecten die vaak zichtbaar worden na het verwijderen van brackets. Ze zijn niet alleen esthetisch storend, maar geven ook aan dat er lokaal sprake was van:

• een bacteriële overbelasting,

• een zuurdaling,

• en een verhoogde risicozone voor cariës.

Microbiologisch onderzoek toont aan dat WSL deel uitmaken van een bredere verstoring van het orale ecosysteem.¹ Daardoor staat preventie van wittevleklaesies nooit los van het beheersen van gingivitis.

De oplossing: consequente en dagelijkse biofilmreductie

De overkoepelende conclusie van alle recente onderzoeken is duidelijk:
biofilmcontrole is de sleutel tot het voorkomen van zowel gingivitis als white spots.

Effectieve preventie bij orthodontie bestaat uit:

• grondig poetsen met fluoridetandpasta

• dagelijks interdentaal reinigen

• begeleiding en motivatie

• extra ondersteuning om de bacteriële belasting laag te houden

• regelmatige professionele opvolging

Beruchte plaatsen zijn vooral de zones rondom brackets, gingivaranden en premolaren – precies waar mechanische reiniging het moeilijkst is.

De rol van moderne adjunctieve thuisbehandelingen zoals Lumoral

Hoewel er op dit moment nog geen specifieke orthodontische RCT’s met Lumoral bestaan, zijn er wel meerdere studies die aantonen dat Lumoral:

• plaque en bacteriële belasting significant vermindert,

• gingivitis en bloeding reduceert,

• aanvullend werkt bovenop dagelijks poetsen,

• veilig is voor langdurig gebruik,

• pathogene bacteriën zoals S. mutans en P. gingivalis reduceert (relevant voor zowel gingivitis als de processen die leiden tot white spots).⁴⁵⁶

Omdat orthodontische patiënten vooral problemen ondervinden door biofilm die moeilijk mechanisch te verwijderen is, sluit Lumoral logisch aan als adjunctieve ondersteuning.

Lumoral is een additieve methode voor plaque en biofilmreductie, helpt gingivitis te verminderen (onderbouwd), ondersteunt de dagelijkse mondhygiëne, vooral in moeilijk bereikbare zones.

Omdat biofilmcontrole de bepalende factor is voor zowel gingivitis als het ontstaan van white spots, kan dagelijkse dual light fotodynamische ondersteuning:

• de bacteriële druk verlagen,

• de inflammatoire belasting beperken,

• het mondmilieu gunstiger houden tussen de poetsbeurten door,

• en daarmee de omstandigheden die leiden tot WSL en gingivitis mee helpen onder controle houden.

Dit maakt Lumoral een rationele adjunctieve optie binnen orthodontische preventie, naast poetsen, fluoride en interdentaal reinigen.

Conclusie

Gingivitis en white spots ontstaan niet los van elkaar, maar zijn beide uitingen van dezelfde biofilmgerelateerde verstoringen die typisch optreden tijdens orthodontische behandelingen. Belgische en Europese onderzoeken tonen duidelijk dat traditionele middelen zoals fluoride alleen onvoldoende zijn wanneer biofilm niet onder controle is.

Moderne adjunctieve thuisbehandelingen zoals Lumoral kunnen binnen deze aanpak een waardevolle rol spelen doordat ze wetenschappelijk aangetoond helpen bij biofilmreductie en gingivitiscontrole. Hierdoor sluiten ze perfect aan bij wat orthodontische patiënten het meest nodig hebben: dagelijkse ondersteuning om biofilm laag te houden in zones waar reinigen extra moeilijk is.

Voetnoten

1. Tanner ACR et al. White spot lesions and gingivitis microbiotas in orthodontic patients. Journal of Dental Research 2012.

2. UZ Gent clinical trial: A prospective randomized clinical study on CPP ACP and fluoride during orthodontic treatment (NCT00670618).

3. Kirschneck C et al. Efficacy of fluoride varnish for preventing WSL and gingivitis during fixed orthodontic treatment. Clinical Oral Investigations 2016.

4. Metropolia University of Applied Sciences and Koite Health: dual light antibacterial photodynamic therapy plaque reduction data.

5. Clinical studies on Lumoral for gingivitis reduction and improvement of periodontal parameters (incl. BOP).

6. In vitro and clinical evidence on dual light inhibition of S. mutans and P. gingivalis biofilm formation.