Topfit lichaam, kwetsbare mond: waarom sporters extra aandacht mogen besteden aan tandplak en tandvlees

Wie regelmatig sport, investeert bewust in gezondheid. Voeding, hydratatie, slaap, trainingsopbouw en herstel krijgen veel aandacht.

Toch wordt één onderdeel gemakkelijk vergeten: de mondgezondheid.

Ook bij goed getrainde en professioneel begeleide sporters komen cariës, bloedend tandvlees en erosieve tandslijtage vaak voor. Dat lijkt tegenstrijdig, maar intensief sporten stelt de mond voor een bijzondere combinatie van uitdagingen.

Wat tonen de nieuwste cijfers?

Een systematische review en meta-analyse uit 2025 bundelde klinische onderzoeken bij elite-atleten. Gemiddeld werd vastgesteld:

• 44,4% cariës
• 41,4% gingivitis
• 36,5% erosieve tandslijtage
• 10,8% parodontitis
• 18,7% pericoronitis rond een gedeeltelijk doorgebroken tand [1]

De percentages verschilden aanzienlijk tussen sporten, landen en onderzoeksmethoden. Het zijn dus geen exacte cijfers voor iedere individuele sporter.

Ze tonen wel duidelijk dat een hoge fysieke conditie niet automatisch samengaat met een gezonde mond.

Bij Engelse professionele voetballers werd eerder al bij 37% actieve cariës en bij 53% erosieve tandslijtage vastgesteld. Zeven procent rapporteerde dat de mondgezondheid de training of sportprestatie beïnvloedde [2].

Waarom kunnen sporters extra kwetsbaar zijn?

Het risico ontstaat meestal niet door één oorzaak, maar door de combinatie van sportvoeding, frequente eet- en drinkmomenten en een tijdelijk drogere mond.

Sportdranken en energiegels

Tijdens langdurige inspanningen zijn koolhydraten belangrijk voor de energievoorziening. Veel sportdranken en gels bevatten daarom snel opneembare suikers.

Voor de mond telt niet alleen hoeveel suiker iemand gebruikt. Ook het aantal contactmomenten is belangrijk.

Wie gedurende een lange training regelmatig kleine hoeveelheden sportdrank of gel gebruikt, stelt het gebit herhaaldelijk bloot aan fermenteerbare koolhydraten. Bacteriën in tandplak kunnen deze omzetten in zuren, waardoor de pH in de mond daalt.

Zure sportvoeding

Sportdranken en gels kunnen naast suikers ook zuren bevatten. Bij frequente blootstelling kunnen deze zuren het tandoppervlak tijdelijk zachter maken en bijdragen aan erosieve tandslijtage [3].

Dat betekent niet dat sportvoeding volledig moet worden vermeden. Ze kan tijdens langdurige of intensieve inspanning functioneel nodig zijn.

Wel is verstandig gebruik belangrijk:

• gebruik sportdrank vooral wanneer die fysiologisch nodig is;
• drink daarnaast voldoende water;
• houd zure drank niet onnodig lang in de mond;
• beperk onnodige drinkmomenten buiten de training;
• poets niet onmiddellijk na een sterk zure inname;
• bespreek het gebruik met een sportdiëtist en mondzorgprofessional.

Droge mond tijdens inspanning

Tijdens intensieve training ademen veel sporters meer door de mond. In combinatie met vochtverlies kan hierdoor een droger mondmilieu ontstaan.

Speeksel speelt normaal een belangrijke beschermende rol. Het:

• spoelt voedselresten weg;
• buffert zuren;
• ondersteunt remineralisatie;
• helpt het mondmilieu in evenwicht te houden.

Wanneer de speekselbescherming tijdelijk vermindert, kunnen de omstandigheden voor cariës en tanderosie ongunstiger worden.

Wat heeft tandplak hiermee te maken?

Tandplak is geen losse voedselrest, maar een georganiseerde bacteriële biofilm die zich op de tanden en langs de tandvleesrand vormt.

Wanneer deze biofilm onvoldoende wordt verstoord, kan het tandvlees ontsteken. Mogelijke signalen zijn:

• bloedend tandvlees;
• roodheid;
• zwelling;
• gevoeligheid;
• een onaangename smaak;
• aanhoudende slechte adem.

Het probleem is dat een sporter zich lichamelijk verder perfect fit kan voelen. Bloedend tandvlees wordt daardoor gemakkelijk genegeerd of als normaal beschouwd.

Gezond tandvlees hoort bij voorzichtig poetsen of interdentale reiniging echter niet structureel te bloeden.

Kan een slechte mondgezondheid sportprestaties beïnvloeden?

Onderzoek toont dat sporters regelmatig melden dat mondproblemen hun dagelijkse of sportieve functioneren beïnvloeden.

In een studie bij 352 elite- en professionele sporters rapporteerde:

• 29,9% orale pijn;
• 9% moeilijkheden tijdens normale training of competitie;
• 5,8% een invloed op de sportprestatie;
• 3,8% een verminderd trainingsvolume [4].

Dat betekent niet dat tandplak of gingivitis automatisch tot een slechter wedstrijdresultaat leidt.

De mogelijke invloed verloopt eerder via praktische gevolgen:

• pijn kan concentratie verstoren;
• een ontsteking kan de slaap beïnvloeden;
• tandpijn kan eten en herstelvoeding bemoeilijken;
• een onverwachte behandeling kan een training of wedstrijd doorkruisen;
• een acuut probleem kan op het slechtst mogelijke moment ontstaan.

Een recente systematische review vond een associatie tussen parodontale aandoeningen en vaker zelfgerapporteerd prestatieverlies. Een rechtstreeks causaal effect op snelheid, kracht of uithoudingsvermogen is echter nog onvoldoende aangetoond [5].

Wanneer een tandprobleem plots voorrang krijgt

Ook bekende topsporters moesten hun planning al aanpassen door niet-traumatische tandproblemen.

Eden Hazard miste een competitiewedstrijd nadat met spoed drie verstandskiezen waren verwijderd [6].

Lionel Messi miste een training door een pijnlijk tandabces en was daardoor tijdelijk onzeker voor de volgende wedstrijd [7].

Eduardo Camavinga miste in 2026 een competitiewedstrijd van Real Madrid door een acuut tandheelkundig probleem [8].

Een mondprobleem lijkt klein, totdat het plots belangrijker wordt dan het trainingsschema.

Wat kan een sporter zelf doen?

De basis blijft altijd:

• tweemaal per dag poetsen met fluoridetandpasta;
• dagelijks tussen de tanden reinigen;
• bloedend tandvlees niet negeren;
• sportdranken en gels doelgericht gebruiken;
• voldoende water drinken;
• periodiek naar tandarts of mondhygiënist gaan;
• klachten vóór een belangrijke competitie laten onderzoeken.

Poetsen is essentieel, maar zelfs bij zorgvuldig poetsen blijven moeilijk bereikbare zones bestaan.

Tandplak kan zich onder meer ophopen:

• langs de tandvleesrand;
• tussen de tanden;
• rond een vaste retentiedraad;
• rond orthodontische apparatuur;
• rond kronen, bruggen en implantaten.

Voor sporters met terugkerende tandplak of tandvleesproblemen kan aanvullende biofilmcontrole daarom zinvol zijn.

Wat kan Lumoral betekenen?

Lumoral is een thuis te gebruiken CE-gemarkeerd medisch hulpmiddel, klasse IIa – CE0598, ontwikkeld als aanvulling op de dagelijkse mechanische mondhygiëne.

De Lumoral-routine bestaat uit drie onderdelen:

1. een Lumorinse-tablet wordt opgelost in 30 ml water;
2. met de oplossing wordt gedurende 60 seconden gespoeld, waarna ze wordt uitgespuugd;
3. het Lumoral-mondstuk wordt gedurende tien minuten gebruikt, gevolgd door zorgvuldig poetsen.

De actieve stof in Lumorinse is indocyaninegroen, een lichtgevoelige kleurstof die zich aan de bacteriële biofilm hecht.

Het Lumoral-mondstuk combineert:

• antibacterieel blauw licht van 405 nanometer;
• nabij-infrarood licht van 810 nanometer.

Door de combinatie van Lumorinse en licht ontstaat een gerichte antibacteriële werking op de bacteriën in tandplak [9].

Lumoral vervangt niet:

• poetsen;
• interdentale reiniging;
• professionele gebitsreiniging;
• cariësbehandeling;
• parodontale behandeling;
• periodieke controle bij tandarts of mondhygiënist.

Het is een aanvullende thuistechnologie voor mensen die extra ondersteuning kunnen gebruiken bij de dagelijkse biofilmcontrole.

Dat kan relevant zijn voor sporters die:

• regelmatig sportdranken en energiegels gebruiken;
• terugkerend bloedend tandvlees ervaren;
• een vaste retentiedraad of orthodontische apparatuur dragen;
• implantaten of uitgebreide restauraties hebben;
• ondanks poetsen moeite hebben tandplak onder controle te houden;
• door intensieve trainingsschema’s behoefte hebben aan een vaste mondzorgroutine.

Lumoral mag niet worden voorgesteld als een technologie die de sportprestatie rechtstreeks verbetert.

De correcte positionering is:

Lumoral ondersteunt de dagelijkse controle van de bacteriële biofilm en kan zo deel uitmaken van een bredere preventieve mondzorgroutine voor sporters.

Wacht niet op tandpijn

Cariës en tandvleesontsteking kunnen zich ontwikkelen zonder dat een sporter daar aanvankelijk veel van merkt.

Daarom is het verstandig om een mondcontrole niet pas in te plannen vlak vóór een belangrijk toernooi.

Een geschikt moment is bijvoorbeeld:

• bij de start van het trainingsseizoen;
• ruim vóór een internationale competitie;
• wanneer het tandvlees regelmatig bloedt;
• bij aanhoudende slechte adem;
• bij pijn, gevoeligheid of zwelling;
• tijdens periodes met intensief gebruik van sportvoeding.

Preventie vraagt beperkte tijd. Een acute tandinfectie kan daarentegen dagen of zelfs weken van voorbereiding verstoren.

Conclusie

Een sterk lichaam en een gezonde mond gaan niet automatisch samen.

Sportdranken, energiegels, frequente koolhydraatinname, zuren, mondademhaling en een droge mond kunnen de dagelijkse mondverzorging uitdagender maken.

Recente studies tonen dat cariës, gingivitis en erosieve tandslijtage ook bij elite-atleten frequent voorkomen.

De basis blijft zorgvuldig poetsen, interdentale reiniging en professionele controle. Voor sporters die extra ondersteuning nodig hebben bij de dagelijkse biofilmcontrole kan Lumoral als aanvullende thuistechnologie binnen die routine passen.

Want in sport kan ieder detail belangrijk zijn. Ook het detail dat vaak verborgen blijft achter een glimlach.

Aanvullende informatie voor wedstrijdsporters

Lumorinse, mannitol en de WADA-regels

Lumorinse bevat onder meer mannitol, xylitol, ascorbinezuur, natriumbicarbonaat en indocyaninegroen. De lichtgevoelige werkzame stof is indocyaninegroen, 7 mg per tablet [9].

Voor wedstrijdsporters kan de aanwezigheid van mannitol vragen oproepen, omdat deze stof wordt vermeld op de WADA-lijst van verboden stoffen en methoden. Daarbij is de toedieningswijze doorslaggevend.

Volgens de WADA-regels is mannitol uitsluitend verboden wanneer het intraveneus wordt toegediend [10].

Lumorinse wordt niet geïnjecteerd. De tablet wordt opgelost in 30 ml water, waarna gedurende één minuut met de oplossing wordt gespoeld. Vervolgens wordt de vloeistof uitgespuugd. Er vindt dus geen intraveneuze toediening plaats.

Het gebruik van Lumorinse als mondspoeling valt daarom niet onder de intraveneuze toepassing waarop de WADA-beperking voor mannitol betrekking heeft.

Lumorinse bevat mannitol, maar wordt gebruikt als mondspoeling en vervolgens uitgespuugd. De WADA-beperking voor mannitol geldt uitsluitend bij intraveneuze toediening.

Professionele atleten vallen onder het principe van strikte aansprakelijkheid. Zij blijven zelf verantwoordelijk voor de producten die zij gebruiken. Bij twijfel is het verstandig het gebruik te bespreken met de clubarts, sportfederatie of bevoegde antidopingorganisatie.

Bronnen Lumoral

1. Campana Zamudio F, et al. Prevalence and Severity of Oral Conditions in Elite Athletes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Dentistry Journal. 2025.
2. Needleman I, et al. Poor oral health including active caries in 187 UK professional male football players: clinical dental examination performed by dentists. British Journal of Sports Medicine. 2016;50:41–44.
3. Schulze A, et al. Sports Diet and Oral Health in Athletes: A Comprehensive Review. Nutrients. 2024.
4. Gallagher J, et al. Oral health and performance impacts in elite and professional athletes. Community Dentistry and Oral Epidemiology. 2018.
5. Kahatab R, et al. Enhancing athletic performance: the critical role of oral health. Systematic review and meta-analysis. 2025.
6. Reuters/Sky Sports. Hazard expected to miss Chelsea’s final game after emergency dental surgery. 2015.
7. Reuters. Messi a doubt for Zaragoza game with dental problem. 2010.
8. AS. Real Madrid’s Camavinga sidelined by dental issue. 2026.
9. Koite Health Oy. Lumorinse mouth rinse: ingredients, active substance and instructions for use. Geraadpleegd in augustus 2026.
10. World Anti-Doping Agency. 2026 Prohibited List. Mannitol is uitsluitend verboden bij intraveneuze toediening.